kawa

KAWA

napój orzeźwiający i modny

K,A,W,A -  czy powinniśmy pić jej tak dużo? Czy sprawia, że jesteśmy bladzi i rozdygotani, pozbawieni magnezu? Czy też odwrotnie, pomaga nam rozpocząć rano nowy dzień, a popołudniu dostarcza dodatkowej porcji energii? Na te pytania trudno odpowiedzieć jednoznacznie. Na pewno jednak ten aromatyczny napój święci prawdziwe triumfy. Sklepy z kawą wyrastają jak grzyby po deszczu, rośnie również liczba sposobów jej parzenia. Przestała nam wystarczać zwykła kawa z ekspresu, obecnie rozkoszujemy się całą różnorodnością smaków, które oferuje nam ten „turecki napój”.

Nazwa kawy pochodzi od tureckiego kahve, względnie arabskiego quahwa, co oznacza „napój pobudzający”. Prawdopodobnie kawa jest rośliną bardzo starą, występowała na ziemi już kilkaset lat temu. Jednak przez długie wieki ludzie nie wiedzieli jak wykorzystać jej owoce. W bibliotece Narodowej w Paryżu przechowywany jest dokument pochodzący z 1587r., w którym stwierdza się, że początek spożywania kawy w świecie arabskim miał miejsce w XV wieku. W pierwszej połowie XVI wieku pojawiła się w Azji mniejszej, Egipcie i Europie południowo-wschodniej. Z końcem tego stulecia opowieści o tajemniczym napoju dotarły już do całej Europy. Na początku XVII wieku ziarenka kawy pojawiły się już w Londynie, Hamburgu i Wenecji a w XVIII stuleciu sadzonki kawy dotarły do tych wszystkich regionów ziemi, gdzie istniały warunki do jej uprawy.

Kawa, jaką znamy, zanim trafi do handlu, przechodzi długi proces przetwarzania. Większość ludzi zanim zapozna się z doskonałymi wariantami tego napoju, musi niestety niejednokrotnie spróbować ciemnego naparu, który nie zachwyca smakiem. Właściwe obchodzenie się z ziarenkami lub proszkiem kawowym to prawdziwa sztuka i wiedza tajemna.

 

Pierwszym krokiem do przygotowania idealnej kawy jest jej zmielenie, które ma ogromny wpływ na smak napoju. I tak kawa grubo mielona daje słaby, pozbawiony mocy napój; i odwrotnie, z kawy drobno zmielonej przygotujemy napój intensywny i aromatyczny. Obowiązująca zasada przy parzeniu kawy to jej ilość czyli od 6 do 8 gramów kawy na filiżankę napoju. Możemy jednak kawę parzyć na różne sposoby, poniższa klasyfikacja przedstawia nieskończoną różnorodność w możliwości jej przygotowania:

Espresso: 50-60 ml wody o temperaturze 90 ⁰C zostaje wtłoczone pod ciśnieniem 10 bar do 7 g drobno zmielonej kawy. Proces ten przebiega tak szybko jak to możliwe. Dzięki temu tylko doskonale smakujące składniki kawy zostają rozpuszczone, a na napoju tworzy się pianka.

Espresso con panna: mała klasyczna kawa udekorowana kleksem bitej śmietany.

Iced espresso: podwójne espresso wlewamy do szklanki, do której wcześniej wrzucamy kostkę lodu.

Caffe dopio: podwójne espresso.

Caffe ristretto: małe espresso z mniejszą ilością wody, co sprawia, że jest mocniejsza niż jej klasyczna wersja.

Caffe macchiato: espresso z „czapeczką” spienionego mleka.

Caffe lungo: to espresso z większą ilością wody niż w wersji klasycznej.

Caffe latte: kawa lungo z gorącym mlekiem w proporcji pól na pół.

Caffe con panna: to lingo z kleksem bitej śmietany.

Cappuccino: espresso z gorącym mlekiem oraz „czapeczką” ze spienionego mleka. Warstwę mleka można oprószyć odrobiną kakao.

Cafe au lait: podwójna kawa lungo lub espresso, a w ostateczności kawa z ekspresu dopełniona dużą ilością gorącego mleka. Mleko można wcześniej spienić. Charakterystyczne: cafe au lait podajemy w naczyniu bez uszka.

Cafe cordado: mocna kawa lub kawa espresso dopełniona małą porcją gorącego mleka, ewentualnie napój możemy trochę posłodzić.

Cafe creme: na każdą filiżankę napoju wykorzystujemy świeżo zmieloną porcję kawy, którą należy zaparzyć najlepiej w ekspresie ciśnieniowym. Podobnie jak w przypadku espresso na powierzchni napoju tworzy się pianka.

Kapuziner: to austriacki odpowiednik kawy cappuccino. Do espresso możemy, zamiast spienionego mleka dodać bitą śmietanę.

Latte macchiato: gorące spienione mleko wlewamy do dużej szklanki i dopełniamy kawą espresso.

Turecka mokka: do przyrządzenia tego napoju warto zaopatrzyć się w tygielek, czyli miedziane naczynko z rączką, do którego wlewamy filiżankę kawy mokka i zimną wodę. Dodajemy 2 łyżeczki cukru i 2 łyżeczki drobno zmielonej kawy. Całość mocno podgrzewamy. Mokkę (razem z fusami) wlewamy do małej filiżanki i ostrożnie pijemy.

Kawa czarna: kawa z ekspresu z filtrem.

Kawa czarna ze śmietanką: mocna kawa z dodatkiem śmietany.

Kawa po wiedeńsku: kawa z warstwą gorącego spienionego mleka.

Na doskonały smak kawy wpływa wiele składników. Jednym z nich jest kofeina i około 2000 innych składników, z tego około 1000 odpowiada za zapach. Do ważniejszych składników zawartych w kawie zaliczamy właśnie kofeinę. Jest to  substancja zawierająca związki azotu, które w wysokich dawkach mogą być trujące. Jednak w ilościach spożywanych w kawie kofeina nie stanowi żadnego niebezpieczeństwa. A wręcz przeciwnie działają pobudzająco. Inne substancje to alkaloidy zawierające niacynę czyli witaminę z grupy B oraz węglowodany. Dojrzałe ziarenko kawy w 1/3 składa się z węglowodanów, w skład których wchodzą cukry proste i złożone. Kawa zawiera również około 4%  substancji mineralnych. Są to głównie potas, wapń, magnez i fosfor.

Kawa ma przede wszystkim działanie orzeźwiające, które zawdzięcza działaniu kofeiny. Należy jednak pamiętać, że po spożyciu kofeiny początkowo występuje faza zmęczenia, dopiero po niej czyli około kwadransie następuje orzeźwienie. Kawa ma raczej pozytywny wpływ na ludzki organizm. Oczywiście w umiarkowanych ilościach. Zdrowe jest spożywanie kawy w ilościach dwie do trzech filiżanek dziennie nie więcej. Jednak każdy organizm reaguje inaczej. Trzeba więc ustalić indywidualną porcję dla siebie. Z powodu złych nawyków żywieniowych, zbyt małej porcji ruchu i nadmiernego stresu wiele ludzi cierpi na zgagę i inne dolegliwości żołądkowe. Osoby takie muszą bezwzględnie uważać na spożywanie kawy. Musimy zatem pamiętać, że dużo nie zawsze znaczy dobrze.

 

mgr inż. Małgorzata Zając